body <__div style="background-image:url(http://www.sipiem.com/images/kenar.png); position:fixed; top:0;left:0; width:282px;height:282px; z-index:9999;"> 

* خانه مدیران جوان * Edutainment *

d.amirahmadi@gmail.com

مثالی برای نگرش سیستمی
ساعت ۱٠:٢٥ ‎ق.ظ روز شنبه ٤ آذر ۱۳۸٥
 

پیتر سنگه می گوید:

وقتی که خیلی جوان بودم همیشه دلم می خواست که یک فضانورد بشوم. حتی در دوره آخر دبیرستان درس های مربوط به نجوم و فضانوردی را انتخاب کردم تا خودم را برای شغل آینده ام آماده سازم. اما بعدا در دام تئوری سیستم ها اسیر شدم و آینده شغلی کاملا متفاوتی برایم بوجود آمد. اما هنوز هم به شدت مدهوش تجربه بودن در فضا هستم، رویایی که با اولین تصاویری از زمین که ماهواره ها مخابره کردند، تشدید گشت.

به همین علت بود که چند سال پیش زمانی که یک فضانورد به نام راستی شویکارت ( شخصی که به عنوان فضانورد در سفینه آپولو 9 که در ماه مارس 1969 میلادی مدار زمین را پشت سر گذارد، حاضر بود) در دوره های رهبری ما شرکت کرد، برای من بسیار مسرت بخش بود. راستی به من گفت که بسیاری از فضانوردان زمانی که به زمین باز می گردند در بیان احساس خود از هنگامی که سیاره ما را از بالا نگاه می کرده اند، دچار مشکل می شوند. خود او به مدت پنج سال با این مشکل روبرو بوده است تا بالاخره بتواند الفاظ مناسبی برای بیان احساس خود بیابد.

در تابستان سال 1974 از او دعوت شده بود که در اجتماعی تحت عنوان فرهنگ سیاره ای سخنرانی کند. پس از بررسی راه های مختلف بیان تجربه خود، در نهایت او به این نتیجه رسید که نمی تواند سرگذشت خود را به عنوان داستان خود تعریف نماید چرا که در حقیقت این مطلب داستان ما بوده است . او متوجه شد که وی و دیگر فضانوردان، در حقیقت دستگاه حسی نوع بشر را توسعه بخشیده اند. درست است که او با چشم های خود نگاه می کرد و با حواس خود حس می کرد؛ اما در حقیقت چشم ها، چشم های ما و حواس، حواس ما بوده اند.

آن ها اولین افرادی بوده اند که زمین را از بیرون از جو آن تماشا می کرده اند، در حقیقت به جای همگی ابنای بشری به این صحنه چشم دوخته بودند. اگر چه در واقع تنها تعداد اندکی از ما آن جا بوده اند، اما آن ها موظف بوده اند که تجربه خود را به بقیه منتقل نمایند. با این آگاهی جدید راستی تصمیم گرفت که آن چه را دیده است به سادگی و وضوح تعریف نماید به طوری که من و شمای شنونده نیز احساس کنیم که هم راه او بوده ایم. او مطالب خود را بدین نحو بیان نمود :

" آن بالا شما در هر یک ساعت و نیم یک بار به دور زمین می چرخید، چرخش در پی چرخش. معمولا صبح ها هنگام بیدار شدن از خواب متوجه می شوید که بر فراز شمال آفریقا قرار گرفته اید. زمانی که مشغول خوردن صبحانه هستید و به بیرون نگاه می کنید در می یابید که در منطقه مدیترانه هستید و یونان، روم، شمال آفریقا، صحرای سینا و تمامی این مناطق و در یک نگاه به نظر شما می آید و درمی یابید که آن چه شما شاهد آن هستید، برای سالیان بسیار طولانی تمامی تاریخ بشریت است، خاستگاه تمدن هاست و شما راجع به تمامی تاریخی که می توانید با دیدن این مناطق به یاد بیاورید فکر می کنید.

از شمال آفریقا می گذرید و به اقیانوس هند می رسید و به شبه قاره عظیم هند نگاه می کنید که به طرف شما نشانه رفته است. سیلان را در کنار خود می بینید و برمه را، جنوب شرقی آسیا را و از فراز فیلیپین می گذرید و به اقیاوس عظیم آرام می رسید، دنیای بی پایانی از آب که هرگز پیش از این تصور نمی کردید که تا چه حد عظیم است و بالاخره به سواحل کالیفرنیا می رسید، جائی که به نظر ما بسیار آشناست. به پایین تر که نگاه می کنید نیواورلئان و فلوریدا را می بینید.

تمامی صدها ساعتی که در این مسیر پرواز کرده اید، به سمت پایین و به درون جو و ناگهان همه چیز دوباره به نظر آشنا می آید و شما از اقیانوس اطلس می گذرید و باز هم شمال آفریقا. آن نکته بارز و مشخص، چیزی که باعث شده بود هوستون، لس آنجلس وسایر شهرهای آمریکا برای من که آمریکائی هستم این قدر آشنا به نظر بیایند. و ناگهان متوجه می شوید که همان مشخصه و همان نکته بارز در مورد شمال آفریقا نیز وجود دارد و آن جا نیز کاملا آشنا به نظر می آید. شما منتظر این حالت بوده اید و اکنون آن را به دست آورده اید.

به نظر می رسد که تمامی آن چه شما تا کنون با آن آشنا بوده اید در حال تغییر است. وقتی که شما در یک ساعت و نیم به دور زمین می چرخید، متوجه می شوید که با کل زمین آشنا هستید و ناگهان متوجه تغییر می شوید.

به پایین نگاه می کنید و نمی توانید بفهمید که از چند حد و مرز گذشته اید، بارها و بارها و حتی متوجه آن ها نیز نشده اید.در آن نقطه ای که از خواب برخاستید، در شمال افریقا و خاورمیانه. می دانید که هزارها انسان بر سر یک خط مرزی فرضی که شما حتی آن را نمی بینید با یک دیگر در جنگ و ستیز هستند. از آن جا که شما ناظر بر صحنه هستید، تمامی جهان به صورت یک کل یک پارچه است و چقدر هم زیباست.

آرزو می کردید که ای کاش می توانستید از هر یک از طرف های درگیر یک نفر را در دستتان بگیرید و بدان ها بگوئید که جهان را از این جا تماشا کنید. نگاه کنید چه چیزی حائز اهمیت است ؟

و اندک زمانی بعد، دوست شما، یکی از همین همسایگانی که در نزدیکی شما زندگی می کند به ماه می رود و او به عقب نگاه می کند و زمین را می بینید نه به صورتی بزرگ که قادر به دیدن تمامی جزئیات زیبای آن نیز باشد، بلکه او زمین را به شکل چیزی کوچک در بیرون مشاهده می کند. و اکنون تفاوت میان تزئینات درخشان سفید و آبی درخت کریسمس و آسمان سیاه، فضای لایتناهی، به وضوح مشخص می شود.

اندازه آن و جذابیت آن، حالت دوگانه ای را در شما به وجود می آورد. زمین در عین حال که این قدر کوچک و شکننده به نظر می آید مبدل به نقطه ای بسیار با ارزش در کهکشان می گردد. نقطه ای که شما می توانید آن را با انگشت خود پنهان سازید و متوجه می شوید که آن نقطه ای کوچک، آن شی آبی و سفید همه چیز شماست.

تمامی تاریخ، موسقی، شعر، هنر، جنگ، مرگ، تولد، عشق، اشک ها، شادی ها و بازی ها و تمامی این ها در آن نقطه کوچکی است که در آن بیرون قرار دارد و شما می توانید آن را با انگشت خود بپوشانید و متوجه می شوید که آن تصویر که شما آن را تغییر داده اید، چیز تازه ایست که ارتباطات، دیگر آن چیزی نیست که پیش از این بوده است و شما زمانی را به خاطر می آورید که در بیرون از سفینه مشغول فضاپیمایی بوده اید و آن لحظات کوتاهی که وقت فکر کردن داشته اید و یادتان می آید که چگونه محو منظره پیش چشمتان شده بودید.

چون که دیگر درون یک سفینه بسته نیستید که بخواهید از درون پنجره آن به بیرون نگاه کنید بلکه اکنون در وسط صحنه هستید و آن چه در اطرافتان می گذرد، نظیر یک گوی بزرگ است که در آن یک ماهی طلائی رها شده باشد و هیچ محدودیتی وجود ندارد. هیچ چارچوبی در کار نیست و هیچ محدودیتی متصور نیست."

این فضانورد در حالی که در فضای لایتناهی غوطه ور بوده است اولین اصل تفکر سیستمیک را دریافته است. اما او به طریقی بدین اصل رسیده است که تعداد بسیار اندکی از ما قادر بدان هستیم. او نه از طرق منطقی و خردمندانه بلکه از طریق تجربه ای مستقیم بدین امر دست یافت.

زمین ما یک کل بخش ناپذیر است، دقیقا به همان صورتی که هر یک از ما یک کل تقسیم ناپذیر هستیم. طبیعت ( که ما را هم شامل می شود) از اجزائی در درون یک کل تشکیل نشده است. طبیعت از کل هایی درون کل های دیگر بوجود آمده است. تمامی مرزها منجمله مرزهای ملی، مفاهیمی اعتباری هستند. ما آن ها را به وجود آورده ایم و ناگهان خود را اسیر و در بند آن ها یافتیم.

منبع : کتاب " پنجمین فرمان " نوشته : پیتر سنگه

مترجم : حافظ کمال هدایت ، انتشارات سازمان مدیریت صنعتی


 
comment نظرات ()