بابی از گفتگوهايمان

عذر خواهى و قبولعذر

 كليد خوشبختي و راهي براي نفوذ در دل مردم و افكارشان

متن حديث:

يا عَلىّ مَنْ لَمْ يَقْبَلِ الْعُذر مِنْمُتِنَصِّل صادِقاً كانَ اَوْ كاذِباً لَمْ يَنَلْ شَفاعَتى

ترجمه:

اىعلى، كسى كه عذرِ عذرخواه را نپذيرد چه دراين عمل راستگو باشد و چه نباشد به شفاعتم نمى رسد.

شرح حديث:

مساله عذرخواهى و قبول آن هر دو از ارزش هاى اخلاقى واسلامى است، بسيارند از افرادى كه اعمال خلافى را مرتكب مى شوند، اما گويى عارشانمى آيد كه عذر بطلبند و آن را عيب مى دانند، بلكه گاهى مى شود كه به قول مردم:

«دوقورت و نيم او نيز باقى است»

و طلبكار هم هست، كه اين عيب بسيار بزرگى است. چهاشكالى دارد اگر انسان خلافى را مرتكب شد، همان گونه كه پشيمان گشته و در پيشگاهخداوند توبه و استغفار مى نمايد، در پيشگاه خلق هم عذر بخواهد! اگر مردم واقعا سعهصدر، شجاعت و شهامت عذر خواهى را داشته باشند بسيارى از مشكلات، در همان مراحلاوليه  پايان مى پذيرد. گاهى جرّ و بحث ها و جدال هاى بى سود، بر سر مسائل كوچك وپيش پا افتاده، مشكلات بزرگى را به وجود مى آورد، مثلا، در جادّه ها، اتفاق مى افتدناگهان راننده ديگرى عمدا يا غفلتا جلوى او مى پيچد و آن گاه عذر خواهى كند،هر كسى كه باشد قبول مى كند. اما اگر سر بالا حرف بزند و مثلا بگويد:

چرا حواستنيست؟

مگر خيابان ارث پدرت است؟

 آن گاه هر دو پياده مى شوند و يقه هم را مى گيرند وچه بسا كه در اين ميان، قتلى هم واقع شود! مى دانيد كه قتل خيلى ساده است، و گاهىاز امور بى اهميت واقع مى شود. اما اگر چيزى گفته و شما هم معذرت خواهى كنيد و دريك كلام، اگر شهامت و شجاعت عذر خواهى باشد خطاهاى كوچك به خطاهاى بزرگ تبديل نمىشود و گويا از همان اول آبى روى آتش ريخته شده است

امّا همين آتش اگر همه جا راگرفت، ديگر ماموران آتش نشانى هم نمى توانند جلوى آن را بگيرند و خاموشش نمايند.هم چنين در بين خانواده ها اگر عمل خلافى انجام شد، هر كدام كه عذرخواهى كنند تماممى شود و الا همين چيزهاى كوچك به مسائل مهم تبديل مى شود و خانواده اى را متلاشىمى كند.

فردى كه حاضر نيست عذرخواهى كند آيا خودش را معصوم مى داند؟ مسلّما نه،چون هر انسانى خطا مى كند. بنابر اين اگر خطايى از او سرزد، خود عذرخواهى دليل بربزرگوارى اوست. دليل بر سعه صدر انسان است. افرادى كه تنگ حوصله اند و ضيق صدردارند نه سعه صدر، گمان مى برند با عذرخواهى، از شخصيّت آنان كم می شود؟ در حالى كهغافلند و نمى دانند همين عذرخواهى، دليل بر عظمت شخصيّت، و بزرگوارى آن هاست. پيامبردر داستاني كه در مقابل كسى كه معلوم نبود راست مى گويد يا اشتباه مى كند يااين كار براى برنامه هاى بعدى مقدّمه بود، بزرگوارى خود را نشان دادند.

عقيده مناين است كه واقعا اگر در كارها منصف باشيم و در چيزهايى جزيى و... از طرف مقابل،هر كس مى خواهد باشد، عوام يا با سواد عذر خواهى كنيم اين خود، كليد زندگى سالماست. بنابر اين اعتذار (پوزش طلبيدن) از ارزش هاى اخلاقى است.

امّا مسأله دومكه آن هم بزرگوارى و سعه صدر مى خواهد، قبول عذر است.

اگر كسى نزد شما آمد صادقانهعذر خواست حتما بايد انسان آن را بپذيرد.

در اين حديث دارد كه حتّى اگر عمداهم كرده و مى خواهد خودش را زير حجاب اعتذار پنهان كند، شما بزرگوارى نموده و بهروى خودت نياور، حتى عذر كاذب را هم بپذير، كه البتّه موارد استثنايى از بحث جداست،زيرا اگر عذر را نپذيرى، كم كم پرده حُجب و حيا را دريده اى: مثلا، اگر شما در پاسخاو بگويى: نه، دروغ مى گويى. طرف مقابل هم بدتر مى شود، او هم در جواب مى گويد: دلمخواسته دروغ مى گويم. در اين لحظه، شما به چه طريقى مى خواهى جلوى لجاجت او رابگيرى؟

در دعاى ابوحمزه آمده است:

اَمَرْتَنا اَنْ تَعْفُوَ عَمَّنْ ظَلَمَناوَ اَنْتَ اَوْلى بِالْعَفوِ وَ قَدْ ظَلَمْنا اَنْفُسَنا...;

 فرمان دادى از كسانىكه به ما ستم كردند، در گذريم، امّا اى خدا، تو بر عفو از ماـ كه بر خودمان ستمكرديم ـ شايسته ترى». در حقيقت مفهوم دعا اين است كه، در حالى كه حاضر نيستى گناهىرا ببخشى و عذر را بپذيرى. همان طورى كه انتظار دارى خداوند، گناهان بسيارت راببخشد، تو هم حدّاقل يك گناه مردم را ببخش و عذرى را بپذير.


يا در دعاى ماه رجب،چه مى گوييد: «يُعْطى مَنْ سَئَلَتْ»  به هر كس كه در خواست و خواهش كند، عطا مىكند» در حالى كه خداوند هم به خواهش كننده و هم به غير آن، بخشش مى كند، علاوه برآن، كسى را كه در تمام عمرش خدا را نشناخته، مشمول رحمت گسترده خود مى گرداند; خداوندى كه رحمتش اين چنين فراگير است و هيچ درخواست كننده اى را محروم نمى كند وبه غير درخواست كنندگان هم به مقتضاى حال مى بخشد.

حضرت محمد (صلى الله عليه وآله) فرمود:

 كسى كه عذر كسى را كه مى خواهد از خطاىخودش خارج گردد، و عذرخواهى، خواه راست يا دروغ  مى كند، نپذيرد به شفاعت من نمىرسد، چون شفاعت من مخصوص خطاكاران است، تو در باره خطاكاران چگونه رفتار نمودى كهانتظار دارى درباره خطاى تو گذشت كنند، مگر پاداش هاى خداوند مطابق با اعمال نيست،اگر من هم خطايى كرده باشم انتظار گذشت دارم كه با شفاعت از خطاى من درگذرند.

به هر صورت، پوزش به هنگام اشتباه و پذيرش آن از پوزش خواه، كليد خوشبختى، نفوذ در افكار و در دل مردم و از جمله عوامل پيشرفت در زندگى است

/ 0 نظر / 4 بازدید